eczeem 2‘Mam, ik zie er niet uit!’ roept mijn dochter, terwijl ze vol afschuw naar haar armen en benen kijkt. Daar zitten pijnlijke plekken, die ze tot bloedens toe heeft opengekrabd. Haar hele huid is vuurrood, het ziet er pijnlijk uit. En aan het gezicht van mijn dochter te zien is het dat ook. Eczeem, constateert de dokter. Ze krijgt een hele tas met monsters mee naar huis om uit te proberen. Van onschuldige vette zalfjes tot hormoonzalf. Geen van alle helpt echt. Is iets wat van binnenuit ontstaat, eigenlijk wel vanaf de buitenkant op te lossen?

Elke klacht, of die nu van emotionele, fysieke of mentale aard is, heeft meerdere mogelijke oorsprongen in zich. Als we gaan kijken naar eczeem, dan kan de basis van de klacht op het emotionele, mentale of het fysieke vlak liggen. Een onverwerkt trauma, een negatieve overtuiging of een allergie. Om de eczeem te verhelpen is het nodig om te kijken naar de reden van het ontstaan van het eczeem en via die ingang heling toe te passen.

 

Het ontstaan van de emotionele/mentale component

Vanaf je geboorte heb je een hele weg te gaan om uiteindelijk als evenwichtige volwassene op eigen benen te staan. Deze tijd verloopt niet altijd probleemloos.

Zeker in deze tijd, waarin we de beschikking hebben over geboortebeperkende middelen en de kerkelijke macht afneemt, worden de meeste kinderen vanuit de beste intenties geboren. We ‘nemen’ kinderen om de liefde die in ons zit te delen. De meeste ouders rollen de rode loper uit voor hun kind en zouden het liefst elke vorm van tegenslag gladstrijken. Je zou zeggen dat er geen vuiltje aan de lucht is om als kind vrolijk en blij op te groeien. Echter, wanneer je de tijd van je jeugd eens goed onder de loep neemt, besef je dat dit de meest afhankelijke periode in je leven is. Ten eerste ben je voor al je basisbehoeften – eten, drinken, verschoning, aandacht, liefde – afhankelijk van liefhebbende ouders. Ten tweede ben je afhankelijk van hun gezonde, evenwichtige levensstijl.

Als kind leer je door middel van spiegelen. Je kijkt als baby, peuter, kleuter en schoolkind hoe je ouders in het leven staan, welke handelingen ze verrichten, hoe ze communiceren en welk gedrag ze vertonen op lastige momenten. Je kijkt en je kijkt en uiteindelijk doe je het na. Door dit spiegeleffect zien we veel gedrag en mentale overtuigingen van de ouder terug in het kind. Ieder kind heeft een diep innerlijk verlangen om zichzelf te ontwikkelen. Soms zal hij in de knoop komen met zijn gespiegelde gedrag en zijn eigen innerlijk verlangen. Dit levert dan strijd op, een strijd die zichtbaar wordt in overcompenserend gedrag en/of fysieke klachten, bijvoorbeeld eczeem. Eczeem valt op, het is zichtbaar, het raakt mensen, het beangstigt mensen of het irriteert mensen. Opvoeders zullen hierdoor het gevoel krijgen dat ze moeten ingrijpen of hulp moeten bieden.

Wat kinderen nodig hebben, zijn evenwichtige ouders. Hoe evenwichtiger zij zijn, hoe evenwichtiger het kind zich zal ontwikkelen. De realiteit is echter dat ouders vaak helemaal niet zo evenwichtig zijn en dat hun kinderen juist dát spiegelen. Het resultaat is dat ouders op dit gedrag reageren en hun kinderen hulp gaan bieden, uiteraard met de beste bedoelingen. Maar is dat niet een beetje raar?

 

Eczeem en de mentale component

Iris is een meisje dat stevig van zich af kan bijten. Als schattige peuter beet ze letterlijk in je hand als je te dicht bij haar in de buurt kwam. Nu ze in de puberteit is gekomen, heeft ze er een missie bij. Het liefst houdt ze de hele dag de mensen om haar heen een spiegel voor waarin ze de onvolkomenheden van de ander uitvergroot weergeeft. Ze doorziet mensen met groot gemak. Zichzelf doorzien of omgaan met haar eigen ‘gebreken’ vindt ze een stuk lastiger.

Iris heeft ook een andere kant. Wanneer ze de controle heeft, is ze lief en zachtaardig, gezellig en warm. Bij het verliezen van de controle verliest ze ook deze zachtaardige kant en komt haar harde, overheersende kant naar boven. Deze kant van Iris zet mensen op hun plek, ver uit haar buurt. Het is dus helemaal niet zo vreemd dat ze eczeem heeft. Haar lijfje weerspiegelt haar innerlijk. Het lijkt te zeggen: blijf uit mijn buurt, ik kan slecht tegen nabijheid, ik reageer extreem. De klachten van Iris lijken dus eerder een mentale oorsprong te hebben dan een fysieke. Ze heeft de overtuiging dat ze niet veilig is wanneer ze de controle verliest. Die overtuiging heeft ze in een eerder stadium in haar leven opgedaan. Haar anderhalf jaar oudere broer trok alle aandacht weg van haar, waardoor er weinig tijd was voor haar ouders om haar liefdevol te ondersteunen in alles wat ze ondernam. Tevens voelde ze zich niet veilig in de wereld waarvan ze niet veel begreep.

Iris’ sterke drang naar controle komt mede doordat ze een autoriteit miste waarop ze volledig kon vertrouwen en waaraan ze zich over kon geven. Iris moest dus zelf de controle houden. De situatie thuis veranderde twaalf jaar geleden. Ze kwam sterker in haar schoenen te staan en haar broer trok minder aandacht. Iris had zich toen echter de overtuiging al eigen gemaakt dat de wereld onveilig was als ze geen controle had.

Door deze overtuiging te onderzoeken, te accepteren en los te laten, kan ze zich nu veiliger voelen. Praktisch gezien hoeft ze dan minder van zich af te bijten. Natuurlijk zou het Iris ook helpen als ze beter op haar voeding zou letten en als ze zou laten testen of ze wellicht ook allergisch is voor sommige voedingsbestanddelen.

 

Eczeem en de fysieke component

Eczeem is een ontsteking van de huid, die zich soms op een klein deel van het lichaam bevindt en soms over het hele lichaam verspreid is. Het vocht van de ontsteking maakt dat de huid iets opbolt. Kenmerken van eczeem zijn: roodheid van de huid, zwelling, jeuk, schilfertjes, blaasjes en, wanneer het eczeem opengekrabd wordt, korstjes en/of afscheiding van wondvocht. Eczeem is een lastig probleem. Over het algemeen wordt het zichtbaar zijn van de plekken als moeilijker ervaren dan het eczeem op zich, de reacties van de omgeving spelen hierbij een grote rol. Het is dus vooral de sociale component die eczeem zo lastig maakt. Dit zie je ook vaak terug bij ouders. Sommige ouders schamen zich voor de plekken op het kinderlijfje, andere ouders voelen zich schuldig. Naast het fysieke aspect van het eczeem ontstaat er dan ook al gauw emotionele druk. Ondanks dat een kind een groot zelfhelend vermogen bezit, kan die emotionele druk de genezing van het eczeem ernstig belemmeren.

 

Tijmen van 9 jaar heeft lelijke plekken op zijn lijfje. Zijn moeder heeft de weg naar de huisarts en de homeopaat al bewandeld. De zalfjes van de huisarts gaven enige verlichting, maar na verloop van tijd keerden de plekken toch elke keer weer terug. Omdat Tijmens moeder zo veel nare berichten had gehoord over hormoonzalf, is ze op zoek gegaan naar een alternatief. De homeopaat bracht uitkomst. Aan de hand van het mensbeeld dat Tijmen liet zien, heeft hij korreltjes van de homeopaat gekregen. Die verergerden het eczeem in eerste instantie, maar na verloop van tijd trok het weg. Maar ook nu keerde het eczeem, na een half jaar, terug.
Door Tijmens voeding te analyseren, kwam uiteindelijk aan het licht dat hij niet tegen koeieneiwit kon. Hij krijgt nu geitenmelk en geitenkaas en is een gelukkig, blij en gezond mannetje. Bij Tijmen is de fysieke oorsprong dus de overheersende component geweest.

Eczeem en de emotionele component

Een kind zit boordevol potentie. Ervaringen in het leven of door de spiegel die de ouder laat zien (de wereld is onveilig!) maken dat een kind wat wantrouwig en instinctief angstig kan zijn. Hij zal niet al zijn mogelijkheden ontwikkelen of laten zien. Dit wantrouwen of deze instinctieve angsten maken dat hij niet spontaan zichzelf kan zijn: het is alsof hij zijn eigen ik wantrouwt. Door dat wantrouwen kan hij ook geen vertrouwen in zijn omgeving ontwikkelen. Hierdoor houdt hij zijn diepere gevoelens en mogelijkheden binnen. Hij voelt zich kwetsbaar en in de verdediging gedrukt. Klaar om zichzelf, ter verdediging, even in woede en frustratie te manifesteren (eczeem), om zich dan weer snel in zichzelf terug te trekken.

 

Gabriel is een jongetje van 2 jaar. Hij gaat naar de peuterspeelzaal van de Vrije School. Hij heeft een oudere broer van 6 jaar. Moeder werkt twee dagen en dan past oma, de moeder van de moeder, op Gabriel. Moeder geeft aan dat oma anders met Gabriel omgaat dan zij en dat ze het moeilijk vindt om haar moeder dat te vertellen. Gabriel is een verlegen jongetje en bang voor vreemden. Sinds kort verwondt hij zichzelf met zijn speelgoed.

Gabriel is in bad geboren. Ongeveer drie maanden na zijn geboorte kreeg hij last van eczeem op zijn hoofd. Dit eczeem heeft zich uitgebreid over zijn lichaam, met vervelende open plekken. Hierdoor slaapt Gabriel heel onrustig en is hij elke nacht om de anderhalf uur wakker. Hij heeft het eerste jaar ingebakerd geslapen.

Moeder heeft vanwege het eczeem hulp gezocht bij een homeopaat. Deze constateerde dat Gabriel niet tegen bepaalde voedingsproducten kon, waardoor er veel voedsel op een ‘verboden lijst’ is komen te staan. Moeder heeft daar problemen mee, ze vindt het heel zielig voor Gabriel en vindt het moeilijk om wat lekkers te koken van de producten die hij nog wel mag eten.

Moeder ervaart vanuit de buitenwereld veel kritiek op de plekken van Gabriel. Ze kan moeilijk opkomen voor zichzelf en laat alles meestal gewoon gebeuren zonder dat ze tegengas geeft. Dit drukt zwaar op haar.

De oorsprong van Gabriels eczeem lijkt op het emotionele vlak te liggen. Hij reageert fysiek op alle angsten en beperkingen die zijn moeder zichzelf heeft opgelegd. Het lijkt of zijn lijfje zegt: kom niet te dicht in mijn buurt.

 

Waarom nu zo veel eczeem?

In deze tijd zien we een toename van eczeem. Hoe kan dat? Voor een deel zal de oorzaak te vinden zijn in onze voeding, waarin allerlei zichtbare en onzichtbare supplementen zitten die schadelijk zijn voor onze gezondheid. Deels zal het ook liggen aan het kind, dat een stuk gevoeliger geworden is (lees hierover meer in het volgende nummer). En voor een deel zal het te wijten zijn aan de steeds groter wordende druk van de maatschappij: kinderen moeten steeds meer presteren. Dat is niet alleen belangrijk voor de school, maar ook voor de ouders. Door de komst van de computer kunnen de prestaties van elke school achterhaald worden. Een school wil koste wat het kost een goede beoordeling krijgen, zodat zich meer leerlingen aanmelden. Het aantal leerlingen bepaalt het budget voor een jaar en het voortbestaan van de school is daarvan afhankelijk.

Als ouder word je geconfronteerd met de keuze: werken of fulltime ‘ouderen’. Dit levert vrijwel altijd een intern conflict op, waarbij de ouder zich schuldig voelt naar het kind, omdat hij/zij niet aanwezig is, of naar de partner, omdat hij/zij niet bijdraagt in de financiën. Dit schuldgevoel maakt dat een ouder zich wil rechtvaardigen naar zichzelf en zijn/haar omgeving. Door te laten zien dat het goed gaat met je kind, rechtvaardig je de keuze om te werken of te ‘ouderen’. Een kind moet dus volgens het boekje leren, zich alle vaardigheden eigen maken in de tijd die daarvoor staat, en het liefst ook nog beter dan de gemiddelde leerling. Dit schopt wel een beetje de natuurlijke ontwikkeling van het kind overhoop.

Een kind moet zowel voor de school als voor de ouder in de daarvoor berekende/ingestelde tijd tot prestaties komen. Er wordt op gepaste tijden getoetst en zo nodig remedial teaching toegepast. Als een kind wat later gaat lezen óf eerst goed kan lezen en daarna pas goed gaat rekenen, zorgt dat voor stress bij de omgeving. Dit levert bij een kind druk op, en aantasting van zijn eigenwaarde. Sommige kinderen zullen via het lichaam aangeven dat er te veel van ze verwacht wordt. Zij creëren onder andere eczeem … Wat je ook zou kunnen lezen als: blijf uit mijn buurt, laat me met rust!

 

Als je kind eczeem heeft, kijk dan eens of hij ergens allergisch voor is, of hij zijn mogelijkheden laat zien en of jij als ouder veiligheid voelt in jezelf en in je omgeving.